El cerrahisi nedir?

El cerrahisi; el, el bileği, önkol, dirsek hastalık ve yaralanmaları, omuzun bazı  yaralanma ve hastalıkları, el, kol, bacak, ayak sinir kesilerinin onarımı, üst ekstremitenin doğumsal anomalileri,  brakial pleksus yaralanmalarının tanı ve tedavisi ile ilgili bir daldır. Bu nedenle birçok ülkede “El ve Üst Ekstremite Cerrahisi” olarak da adlandırılır. 

 NEDEN ORTOPEDİK EL CERRAHİSİ ?
El, el bileği, önkol, dirsek anatomik olarak bir bütündür. Elin istenilen konuma getirilebilmesi için ” OMUZ EKLEMİ” nin çok önemli işlevsel görevi vardır.

 “EL VE ÜST EKSTREMİTE CERRAHI” KİMDİR?
El ve üst ekstremitede yaralanma (Kırık, çıkık, kopma) ve hastalıklarının tedavisini yapan ortopedi, mikrocerrahi, rekonstrüktif cerrahi eğitimi almış cerrahtır. El hastalık ve yaralanmalarının tedavisinde aynı ameliyat seansında kemiklere (plak, vida ve çivilerle), kas, tendon (kiriş) ve eklem bağlarına, damar ve sinirlere mikroskop altında, dokular 10-15 kez büyütülmüş şekilde, müdahale edebilen operatördür.

EL NEDEN ÖNEMLİDİR?

Vücudumuzda gözlerimizin fonksiyonu sensoriyel (Duyusal) dir . Alt ekstremitelerimizin genel fonksiyonu motor yani harekettir. Ellerimiz ise mültifonksiyonel bir organdır.

Elin fonksiyonları şunlardır:  1- Hareket (motor) fonksiyonu
                                                   2- Duyusal fonsiyon
                                                   3- Düşüncelerimizin yazılı ve sözlü ifade fonksiyonu
                                                   4- Seksüel fonksiyon.

Görüldüğü gibi ellerimiz yani “üst ekstremitelerimiz” (El, önkol, kol, omuz) olmasa insan günlük yaşamında çaresiz ve hareket özürlü hale gelir.  

El Cerrahisi Konuları

*El ve üst ekstremitede sinir sıkışmaları:

Karpal tünel sendromu: El bileği seviyesinde sinir sıkışmasıdır. Özellikle bayanlarda 50 yaş civarında, geceleri uykudan uyandıran ağrı, yanma ve karıncalanma ile karakterize parmak ucu uyuşmalarıdır.

Önkol ve dirsekte sinir sıkışmaları : Çeşitli nedenlere bağlı olarak dokular arasından geçen sinirlerin basıya uğramasıdır. Ellerde kasların çalışmamasına bağlı hareket bozukluğuna ve duyusal bozukluğa yol açar.

 *Tenisçi dirseği hastalığı: Zaman zaman spor yapanlarda veya ağır iş yapanlarda dirsekte belirli bölgede hassasiyet ağrı oluşmasıdır. Dirsek hareketlerinde kısıtlılığa yol açabilir. Tedavide amaç ameliyatsız hastalığı iyileştirmektir. Uzun süre devam eden hastalarda ameliyat düşünülebilir.

 *Üst ekstremite artritlerine bağlı eklem kıkırdağının bozulması: Eklem kireçlenmelerine yönelik egzersiz programları veya üst ekstremitede, el bileği, dirsek, omuz’a yönelik total eklem protezi uygulamaları.

 *Romatizmal hastalıklar: Bölgemizde sık görülen romatizmal hastalıkların dokuları harab etmesinin önlenmesine yönelik ilaç tedavisi, egzersiz programları veya cerrahi müdahaleler uygulanır.  

*Üst ekstremite tümörleri: Üst ekstremitede iyi huylu tümörler çoğunluktadır. Tanı ve tedavi amacı ile tümörlere iğne ile biopsi yapılması veya ameliyatla çıkarılması uygulanan yöntemlerdir.

 * El ve üst ekstremite yaralanmaları:

  - İş kazaları: Bursa ilinde yoğun sanayi tesislerinin olması istenmeyen iş kazalarını artırmaktadır.

 * Spor yaralanmaları

* Üst ekstremitenin kırık ve çıkıkları

 *Brakial pleksus yaralanmaları

  Brakial pleksus nedir?

Brakial pleksus boynun her iki yanında yer alan ve el, kol ve omuzun hareketini ve dokunma duyusunu sağlayan sinir ağıdır. Brakial pleksus yaralanmaları, doğum sırasında veya erişkin çağında kazalarda meydana gelebilir. Son yıllarda mikrocerrahi yöntemle yapılan ameliyat  tedavisi önem kazanmıştır.

 * Periferik sinir kesileri: Ekstremitelerimizdeki duyusal ve motor fonksiyonu sağlayan sinir iletim yollarıdır. Tam kesilerinde ilgili bölgelerde dokunma duyusu kaybolur ve hareket fonksiyonu yapılamaz. Kesilerin onarımı ancak çok ince ipliklerle mikroskop yardımı ile yapılır.

 *Pediatrik el cerrahisi: Çocuklarıda oluşan yaralanma ve hastalıkların tedavisi rehabilitasyon güçlüğünden dolayı özellik gösterir. Doğuştan olan anomaliler ise çözülmesi güç problemlerdir.

 *Üst ekstremite yanıkları: Özellikle el, el bileği veya dirsekte hareket kısıtlılığına yol açan yanıklara doğru tedavi uygulanması gerekir. Yanık sonrası gelişen kontraktürlerin (Kasıklık ve yapışıklıkların) giderilmesi özel cerrahi yöntemlerle yapılmaktadır.

  *Isırma yaralanmaları (İnsan, hayvan, böcek ısırmaları): Doku ödemine bağlı önkol veya kolda “doku içi aşırı basınç artması” doku ölümlerine ve kalıcı sakatlıklara yol açabilir.

 * Elde refleks şişlik oluşması (algodistrofi, refleks sempatik distrofi): Travma veya ameliyatlardan sonra sempatik sinir sinir sisteminin etkisiyle elde ağrı, ödem, eklem sertliği ve renk değişikliği oluşmasıdır. Tedavi, ilaç, rehabilitasyon veya özel enjeksiyonlarla yapılır.

 *El ve üst ekstremitede ağrı: Ağrı başlı başına özel bir bilim dalıdır. Ağrıların dindirilmesine yönelik çok çeşitli tedavi metodları mevcuttur. Örneğin el bileğinde nedeni belli olmayan ağrıların tanısı uzun araştırmalar gerektirebilir.

 * Üst ekstremite rehabilitasyonu: Yaralanmalardan veya ameliyatlardan sonra ortaya çıkan hareket kısıtlılığı ve ağrıların giderilmesine yönelik uygulamalardır. Kliniğimizde rehabilitasyon,  kas-eklem ağrıları, yaşlı hastaların ağrılarının dindirilmesine yönelik  uygulanmaktadır. Fizyoterapi ve occupational (Meşguliyet) tedavi uygulanır. El, el bileği, dirsek ve omuz egzersiz programlarının yaralanma ve hastalıkların iyileşmesinde önemi büyüktür. İşe dönüşü hızlandırır.

 *Ruhsal tedavi: Yaralanmalardan sonra ortaya çıkan “Ruhsal bozuklukların” tedavisine yönelik uygulamalardır.

MİKROCERRAHİ
Ameliyat mikroskobundan bakıp ameliyat alanını ve dokuları büyülterek, ince uçlu mikro aletler kullanılarak yapılan ameliyata mikrocerrahi denir.
 Ortopedi ve travmatoloji (El ve üst ekstremite cerrahisi), kulak burun boğaz, göz, jinekoloji, üroloji, plastik cerrahi, nöroşirürji, kalp damar cerrahisi gibi cerrahi branşlarda uygulama alanı bulmaktadır.   
 Optik magnifikasyon ve mikroskobun ameliyatlarda kullanılması 1920’li yıllardan itibaren başlamıştır. Isveç’te Nylen ve Holmgren mikrocerrahinin öncülüğünü yapmışlardır.
 Jacobson ve Suarez’in 1960 yılında, çapları 1,6 – 3,2 mm arasında değişen damarlara mikrocerrahi yöntemle anastomoz yapmaları mikrocerrahide en önemli aşamalardan biri olarak kabul edilmektedir. Sonraki yıllarda Zhong-wei ve Ying-chi önkol, Malt ise kol replantasyonlarını başarmışlardır. 1965 yılında Kleinert optik magnifikasyon yardımı ile parmak damarlarında anastomoz yaptığını bildirmiştir.
 Periferik sinirlerin onarımı 18. yüzyıldan itibaren hekimlerin ilgisini çekmiştir. Arnemann, Baudens ve Flourens konunun ilklerindendir.
 Sunderland ve Seddon periferik sinir yaralanmalarının sınıflandırılmalarına ve onarımına ilişkin önemli çalışmalar yapmışlardır. Viyana’da Millesi 60′lı yıllarda interfasiküler sinir grefti uygulamasına ve mikrocerrahi ile sinir onarımına başlamıştır. Son 20 yılda kurulan mikrocerrahi merkezleri önemli hizmetler verdiler. Bu merkezlerde el ve üst ekstremite cerrahisi uygulamaları tüm anatomik oluşumlara (kemik, tendon, sinir) müdahale edebilecek şekilde eğitilmiş cerrahlar tarafından yapılmaktadır.
Marmara Bölgesi’inde ilk mikrocerrahi yöntemle brakial pleksus ameliyatı Prof. Dr. Tufan Kaleli tarafından Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi’inde gerçekleştirildi.

Yoruma kapalı.