OMUZ BÖLGESİ HASTALIKLARINA YAKLAŞIM

 Anatomi:

Omuz, vucudun hareket açıklığı en fazla olan eklemidir.  Çok kompleks bir yapıya sahiptir. Üst ekstremiteyi gövdeye bağlıyan  ve eli, yakalama, uzanma ve erişme gibi fonksiyonlarını gerçekleştirebilmesi için uygun konumlara getiren omuz kompleksi humerus, klavikula skapula kemikleri arasındaki eklemleşmeden oluşur. Eklemler şunlardır: 1. Glenohumeral (GH) eklem 2. Akromioklavikular (AK) eklem 3. Sternoklavikular (SK) eklem 4. Skapulotorasik (ST) eklem.

 Sığ bir yuva oluşturan glenoid kavite ile küre şeklindeki humerus başından oluşan GH eklemin stabilitesi ve fonksiyonları küre-yuva biçimindeki kalça ekleminden farklı olarak büyük ölçüde ligaman ve kaslardan oluşan yumuşak dokularla sağlanır. Akromion, korakoid çıkıntı ve korakoakromial bağdan oluşan korakoakromial ark, sığ olan glenoid çukura bir miktar derinlik verir. Omuz hareketleriin büyük kısmı glenohumeral eklem tarafından sağlanır. Göğüs kafesinin posterolaterali skapulanın oluşturduğu skapulotorasik eklem, gerçek bir eklem yapısında olmayıp, bir hareket ünitesidir. Omuz elevasyonunun ilk 90º’sinden sonraki harekete katkıda bulunur. Akromioklaviular eklem ve sternoklavikular eklem ise harekete kısmen katılmakla birlikte, daha çok omuz kuşağını taşıyıcı fonksiyon görürler. GH, AK, ve Sk eklemler diartrodial eklemlerdir ve artritik olaylardan etkilenebilirler.

 OMUZ AĞRISI NEDENLERİ

 İntrensek nedenler:

1. Rotator manşon hastalıkları

a.       Subakromial sıkışma sendromu

b.      Rotator manşon tendiniti

c.       Kalsifik tendinit

d.      Rotator manşon yırtığı

2. Donuk omuz

3. Biseps tendiniti

4. Biseps tendon yırtığı

5. Subakromial bursit

6. Glenohumeral instabilite

7. Artrit

8. Septik artrit

9. Avasküler nekroz

10. Torasik çıkış sendromu

 Ekstrensek nedenler:

1. Servikal radikülopati

2. Brakial nörit

3. Kadiak kökenli omuz ağrısı

4. Abdominal kaynaklı omuz ağrısı

5. Tümör

6. Polimiyaljia romatika

7. Fibromiyalji

 OMUZ ÇEVRESİ ÇIKIKLARI

Akromioklaviküler eklem çıkığı;

Oluş mekanizması: Endirek travma ile oluşur.Eklem çıkığında akromioklaviküler ve korakoklaviküler bağlar kopmuştur. Sublüksasyonda korakoklaviküler bağ sağlamdır.

 Tanı: Her iki elde ağırlık tutularak radiografi çekilir.

Tedavi: Çıkığı redükte etmeye yönelik bandaj uygulanır. Redüksiyon başarısız ise cerrahi tedavi uygulanır (tesbit veya rezeksiyon).

 Sterno-klaviküler eklem çıkığı:

Oluş mekanizması:Direk darbe veya indirek travma (örn. gülle atma) ile oluşur.

Klaviküla öne ve yukarıya çıkmıştır.

 Tedavi: 8 bandaj veya cerrahidir.

 Omuz çıkığı:

Oluş mekanizması: Tüm çıkıkların yaklaşık yarısı omuz ekleminde meydana gelir. Omuz ekleminde eklem stabilitesi kemik yapılardan değil, eklem kapsülü, eklem bağları ve çevre kasları ile sağlanır. Glenoid çukur sığ ve küçüktür. Eklemin fibröz kapsülü mekanik zorlamalarla kolayca zedelenir.

 Çıkık tipleri:

1>   Anterior.

2>   Posterior

3>   Superior  (seyrek)

4>   Inferior (seyrek)

Öne çıkık (anterior çıkık): Omuz çıkıklarının yaklaşık % 98'i öne çıkıktır. Genellikle kol abdüksiyonda açık el üzerine düşmekle meydana gelir.Eklem kapsülünün ön kısmını destekleyen glenohumeral bağlar arasında yer alan subskapuler bursa kapsülün ön kısmını zayıflatır. Çıkık olasılığı artar.

Öne çıkık tipleri:

a)      Subkorakoid (en çok görülür)

b)     Subglenoid

c)      Subklaviküler

d)     Intratorasik

Klinik belirtiler: Akromion çıkıntısı barizleşmiştir. Apolet belirtisi olarak adlandırılır. Humerus kırığının çökme kırığı meydana gelmişse Hill-sachs belirtisi olarak adlandırılır.

 Omuz çıkığı komplikasyonları:

Erken komplikasyonlar; Pleksus brakialis, aksiller sinir, aksiller arter yaralanması meydana gelebilir.     

Geç komplikasyonlar; Post-travmatik artrit, humerus başı avasküler nekrozu meydana gelebilir.

Tedavi: Yaralanmadan hemen sonra, çok erken dönemde redüksiyon aneztezi yapılmadan sağlanabilir. Zaman geçtikçe kas spazmı gelişeceğinden genel anestezi gerekir.

 Redüksiyon teknikleri:

Hipokrat: Hekim hastanın koltuk altına ayak tabanını koyar. Traksiyonla birlikte üst ekstremiteye iç ve dış rotasyon yaptırılır.

Kocher: Üst ekstremiteye, traksiyon, humerusa dış rotasyon, addüksiyon (kol gövdenin orta hattına yaklaştırılır), iç rotasyon (el karşı omuza getirilir) yaptırılır.

 Omuz çıkığında cerrahi tedavi endikasyonları:

1>   Humerus başının redüksiyonunu engelleyen patoloji mevcudiyetinde (rotator cuff, biceps tendonu gibi)

2>   Tuberkulum majusta kırık ve 1 cm den fazla ayrılma var ise

3>   Kırık oluşmasında sonra 2-3 hafta geçmiş ise

4>   Kırık ile birlikte glenoid ön kenarında kırık oluşması.

                ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EL CERRAHİSİ  ANA SAYFA : www.elcerrahi.org